Wandelschoenen kiezen, inlopen, onderhouden

Over drie weken loop je met vrienden een wandelweek in de Ardennen. Je oude sportschoenen gaven vorige maand op een rondje over de hei al een blaar op je hiel. Tijd voor wandelschoenen die bij die route passen. Het antwoord begint bij het terrein. Voor wandelen in Nederland, in de Ardennen of op gewone bergpaden heb je genoeg aan categorie A, A/B of B. Daarna beslist de pasvorm. Met een paar korte tochten loop je de schoenen in voordat de echte tocht begint.

Op deze pagina lees je per stap waar je op let: de categorie, het membraan, het passen, het inlopen en het schoonmaken na een modderige dag.

Welke wandelschoenen bij jouw terrein passen: categorie A tot en met D

Winkels en fabrikanten delen wandelschoenen in volgens het ABCD-systeem. A is het lichtste type en D het zwaarste, met daartussen A/B, B en B/C. Volgens de wandelschoenengids van de ANWB heb je als gewone wandelaar of bergwandelaar genoeg aan de eerste drie: A, A/B en B. Hoe hoger de categorie, hoe stijver de zool en hoe hoger en steviger de schacht.

Jouw wandeling	Categorie	Wat je aan de schoen merkt
Bos, hei, duinen en stedentrips over vlak terrein	A	Meestal laag, met meer demping en een diepere profielzool dan een gewone schoen
Heuvels zoals in Zuid-Limburg of de Ardennen	A/B	Halfhoog of hoog, je enkel zit beter beschermd en de zool is nog redelijk flexibel
Bergpaden met stenen en kiezels, maar ook de Ardennen of Nederland	B	Stijvere zool die nog buigt, een hogere en stevigere schacht en iets meer gewicht
Gletsjers, sneeuwvelden en klimmen buiten gebaande paden	B/C, C en D	Bedoeld voor bergklimmers en alpinisten, niet voor de gewone wandelaar

Twijfel je tussen twee categorieën, kijk dan naar je zwaarste geplande tocht. Op grind en asfalt rolt je voet in een A/B-schoen nog prettig af, terwijl een B-schoen je voetzool beter beschermt op stenige paden. Voor die wandelweek in de Ardennen ligt A/B dus voor de hand. Een B-schoen is de meest allround keuze, maar weegt wel meer.

Hoog of laag, met of zonder membraan

De hoogte hangt samen met de categorie: hoe zwaarder het terrein, hoe hoger de schacht en hoe meer steun rond je enkel. Daarna kies je tussen een schoen met of zonder membraan. Veel modellen hebben een waterdichte en ademende voering, met Gore-Tex als bekendste voorbeeld. Die voering zit als een sok in de schoen, houdt regen buiten en laat transpiratievocht naar buiten. Het membraan slijt wel: hoe soepeler de schoen, hoe sneller dat gebeurt (bron: ANWB).

Een schoen zonder membraan past beter bij je als:

je snel warme voeten of zweetvoeten hebt
je vooral bij mooi weer op pad gaat

Wil je zonder membraan toch zo droog mogelijk blijven, neem dan een volledig leren schoen met zo min mogelijk naden en behandel hem met een waterafstotende spray.

Pasvorm van wandelschoenen testen in de winkel

Een schoen in de goede categorie die niet goed zit, loopt nog steeds slecht. Hoe een schoen zit, hangt grotendeels af van de leest: de voetvorm van hout of kunststof waaromheen de fabrikant de schoen bouwt. De meeste fabrikanten gebruiken per model één leest, in één breedte. Past de vorm van die leest niet bij je voet, dan past de schoen nooit, hoe goed de maat ook klopt. Een damesmodel heeft meestal een smallere leest dan een herenmodel. Met een smalle of juist brede voet loont het dus om ook modellen voor het andere geslacht te passen.

Ga passen in een zaak waar je tijd krijgt en meerdere modellen naast elkaar kunt proberen, zoals de grotere outdoorwinkels in Nederland. Het pasadvies op Wandel.nl, gemaakt met schoenenmerk Hanwag, komt neer op deze punten:

Pas aan het eind van de middag of ’s avonds, want je voeten zwellen in de loop van de dag op, net als tijdens een wandeling.
Draag de sokken die je ook onderweg draagt.
Houd de schoen een half uur aan. Verdwijnt een druk- of wrijfplek in die tijd niet, dan verdwijnt hij onderweg ook niet.
Loop een helling op en af als de winkel er een heeft. Je hiel mag niet omhoog schuiven en bij het afdalen mogen je tenen de neus niet raken.
Houd voor je tenen ongeveer een vingerbreedte ruimte vrij.

Een halve of hele maat groter dan je gewone schoenen is alleen nodig als je dikke sokken draagt. Reken er ook niet op dat een knellende schoen na het inlopen beter past: volgens het pasadvies op Wandel.nl is dat een fabeltje. Neem je oude wandelschoenen mee naar het passen, zodat de verkoper aan de slijtplekken ziet hoe je loopt.

Nieuwe wandelschoenen inlopen zonder blaren

Wandelschoenen inlopen verandert de pasvorm dus niet. Het laat je voeten wennen aan de nieuwe schoen, zodat je een drukplek op een korte wandeling ontdekt en niet halverwege een dagtocht. Vooral leren schoenen moet je volgens datzelfde pasadvies goed inlopen. De aanpak:

Begin met wandelingen van 20 tot 30 minuten op vlak terrein met een zachte ondergrond.
Maak elke volgende tocht iets langer.
Draag wandelsokken van merinowol of synthetisch materiaal, zonder plooien.
Trek de veters gelijkmatig aan, iets strakker bij de enkel en iets losser bovenaan.

Katoenen sokken laat je thuis. Katoen houdt vocht vast en daarom is goede outdoorkleding er nooit van gemaakt. In je schoen werkt het net zo: vochtige sokken geven sneller wrijving en blaren.

Reken op drie tot vijf wandelingen voordat een paar helemaal is ingelopen (bron: Indebergen.nl). Voor de wandelweek in de Ardennen betekent dat: koop de schoenen niet in de week ervoor, maar een paar weken eerder.

Wandelschoenen onderhouden na een modderige tocht

Zand en modder die in het materiaal blijven zitten, schuren bij de volgende wandeling en laten je schoenen sneller slijten (bron: onderhoudsgids van Bever). Spoel erg vieze schoenen daarom direct na de tocht af met lauw water. Voor een grondige beurt houd je deze volgorde aan:

Haal de veters en binnenzolen eruit.
Borstel het vuil weg, met een harde borstel voor de zool en een zachte voor het bovenwerk.
Maak de schoen schoon met een reinigingsmiddel dat bij het materiaal past en spoel na met lauw water.
Laat hem aan de lucht drogen, niet op de verwarming of in de felle zon, want dan drogen leer en zool uit.
Impregneer zodra waterdruppels niet meer op de schoen parelen. Gladleer en geolied nubuck vet je in met een wax.

Een dun laagje vaseline op de stootranden gaat uitdroging van de zool tegen. Bewaar de schoenen op een donkere, goed geventileerde plek, met een prop krantenpapier of een schoenspanner erin zodat de neus niet inzakt.

Leren wandelschoenen zijn vaker te verzolen dan volledig synthetische modellen (bron: Bever). Een schoen laten verzolen in plaats van vervangen past bij dezelfde gedachte als de keuze voor duurzame outdoormerken: langer doen met wat je hebt.

Lijstje voor als je wandelschoenen gaat passen

Neem dit mee als je gaat passen:

je zwaarste geplande route, zodat je weet welke categorie je zoekt
de wandelsokken die je onderweg draagt
je oude wandelschoenen, voor de slijtplekken
tijd: ga aan het eind van de dag en houd elk paar een half uur aan
een paar weken speling tot je eerste lange tocht, om ze in te lopen

Zit de schoen na dat half uur nog zonder drukplek en schuift je hiel op de helling niet, dan heb je je paar gevonden. Daarna volgt de rest van je uitrusting. De artikelen in de rubriek Kleding gaan verder over laagjes, jassen en materialen.